Постојано сте уморни, ви се врти и ви е студено? 9 знаци дека можеби ви недостига железо

Се будите уморни, ви недостига енергија иако сте спиеле, ви се врти кога ќе станете или забележувате дека срцето ви чука побрзо при мал напор? Лесно е сето тоа да се припише на стрес, работа или недоволно сон. Но кај многу жени причината може да биде многу поедноставна – ниски резерви на железо.

Железото е неопходно за создавање хемоглобин – протеин во црвените крвни клетки кој го пренесува кислородот низ телото. Кога железото е недоволно, телото постепено останува без резерви, а ако недостатокот продолжи може да се развие и железодефицитна анемија.

Недостаток на железо не е исто што и анемија

Ова е важната разлика што често се пропушта. Можно е резервите на железо веќе да се ниски, а хемоглобинот сè уште да биде во граници. Затоа само „добра крвна слика“ не секогаш ја раскажува целата приказна.

Тука доаѓа феритинот – протеин што служи како показател за резервите на железо во организмот. Светската здравствена организација го смета феритинот за важен маркер за проценка на железните резерви. Сепак, неговото толкување не е секогаш едноставно, бидејќи воспаление или инфекција можат да влијаат врз резултатот.

9 знаци дека можеби ви недостига железо

1. Замор што не поминува ни по одмор

Ова е еден од најчестите симптоми. Кога ткивата не добиваат доволно кислород, секојдневните активности можат да изгледаат потешки од вообичаено.

2. Слабост и чувство дека „немате сила“

Ниско железо може да се манифестира со општа слабост, потешко вежбање или чувство дека брзо се исцрпувате.

3. Вртоглавица и главоболки

Чести главоболки, лесна вртоглавица или чувство на нестабилност се меѓу симптомите што се среќаваат кај железодефицитна анемија.

4. Задишување при напор што порано не ви претставувал проблем

Скали, побрзо одење или краток тренинг одеднаш можат да предизвикаат необично задишување.

5. Срцето ви чука побрзо

Кога организмот се обидува да компензира за намаленото пренесување кислород, може да се јави забрзана работа на срцето или чувство на палпитации.

6. Постојано ви се студени рацете и нозете

Студени екстремитети можат да се појават заедно со другите симптоми на недостаток на железо.

7. Побледа кожа од вообичаено

Бледилото може да биде видливо на лицето, усните или внатрешната страна на долниот очен капак, но само по себе не е доволно за дијагноза.

8. Кршливи нокти

Ноктите можат да станат послаби и покршливи. Кај потежок и подолготраен недостаток може да се појават и други промени на ноктите.

9. Необична желба за мраз

Еден од најнеобичните знаци е силна желба за џвакање мраз или други нешта што не се храна. Овој феномен се нарекува pica и е добро познат кај железодефицитна анемија.

Зошто жените се особено изложени?

Една од најчестите причини е губењето крв за време на менструација. Жените со обилни менструации се во поголем ризик, бидејќи секој месец губат и железо заедно со крвта.

Ризикот е поголем и во бременост, кога потребите за железо значително растат. Недостаток може да се појави и кај луѓе што не внесуваат доволно железо преку храната, кај вегетаријанци и вегани ако исхраната не е добро балансирана, кај чести крводарители и кај луѓе со состојби што ја намалуваат апсорпцијата на железо, како целијачна болест или некои воспалителни заболувања на цревата.

Не треба да се заборави ниту скриеното крвавење од желудникот или цревата. Затоа, особено кога железото е многу ниско или повторно паѓа по терапија, важно е да се бара причината – не само да се зема суплемент.

Кои анализи обично се проверуваат?

Лекарот може да побара комплетна крвна слика и феритин, а зависно од резултатите и симптомите и други параметри поврзани со железото – како трансферин, вкупен капацитет за врзување железо и сатурација на трансферин. Ако постои воспаление, понекогаш се проверуваат и маркери како CRP, бидејќи феритинот може да биде повисок при воспалителни состојби.

Затоа не е добра идеја да се гледа само една бројка, ниту пак сами да си поставуваме дијагноза според „серумско железо“ од една анализа.

Што да јадете ако сакате повеќе железо?

Добри извори на железо се црвеното месо, морските плодови и живината, но железо има и во леќа, грав, грашок, јаткасти плодови, темнозелен лиснат зеленчук и збогатени житарици.

Железото од животинските извори генерално полесно се апсорбира. Кај растителните извори може да помогне комбинацијата со витамин Ц – на пример леќа со салата од пиперка и лимон, или спанаќ со храна богата со витамин Ц.

Чајот и кафето можат да ја намалат апсорпцијата на железо ако се земаат заедно со оброк богат со железо или со таблетата железо, па има смисла да не бидат дел од истиот момент.

Не земајте железо „за секој случај“

Иако суплементите со железо се лесно достапни, не се нешто што треба да се зема на своја рака подолг период. Премногу железо може да биде штетно, а таблетите често предизвикуваат мачнина, болка во стомак, запек или потемна столица.

Уште поважно – ако железото е ниско, треба да се знае зошто. Кај една жена причината може да бидат обилни менструации, кај друга исхраната, а кај трета проблем со апсорпција или скриено крвавење.

Понекогаш „само сум уморна“ не е целата приказна

Недостатокот на железо може долго време да се провлекува зад симптоми што лесно ги припишуваме на динамичен живот, недоволно спиење или стрес. Токму затоа вреди да се провери, особено кај жени со обилни циклуси или повеќе симптоми истовремено.

Една едноставна крвна анализа може да покаже дали проблемот навистина е во железото – а вистинскиот третман почнува со откривање на причината, не само со таблетата.

Извори: Mayo Clinic, World Health Organization, NHS, NIH Office of Dietary Supplements.

Тагови: железо, недостаток на железо, феритин, анемија, женско здравје, замор, вртоглавица, обилна менструација, исхрана, Во Бело

About The Author

vobelo.mk

See author's posts