Со години слушаме различни совети. Едни тврдат дека путерот е подобар затоа што е природен, други го избегнуваат маргаринот, а трети не можат да замислат оброк без маслиново масло. Но што навистина велат нутриционистите и научните истражувања?
Одговорот зависи од составот на мастите што ги внесуваме, количеството и начинот на кој ги користиме.
Научните препораки во последните години сè појасно укажуваат на една важна разлика: за здравјето на срцето, незаситените масти генерално се подобар избор од заситените.
Путерот – вкусен, но богат со заситени масти
Путерот се добива од млеко или павлака и е присутен во исхраната со векови.
Неговиот вкус е незаменлив во многу традиционални рецепти, печива и десерти.
Сепак, путерот содржи значително количество заситени масти. Нивното прекумерно консумирање може да го зголеми нивото на LDL, таканаречениот лош холестерол, кој е еден од факторите на ризик за кардиоваскуларни заболувања.
Тоа не значи дека повремено парче леб со путер претставува опасност за здравјето.
Но ако секојдневно користиме големи количества путер, особено во комбинација со други производи богати со заситени масти, вреди да размислиме за поздрави замени.
Маслиновото масло – фаворит на медитеранската исхрана
Маслиновото масло е еден од најпрепознатливите производи на медитеранскиот начин на исхрана.
Богато е со мононезаситени масни киселини, особено олеинска киселина.
Кога во исхраната го користиме наместо путер или други извори богати со заситени масти, може да придонесе за поповолен липиден профил.
Екстра девственото маслиново масло содржи и растителни соединенија со антиоксидативни својства.
Одлично е за салати, зеленчук, варени јадења и многу облици на секојдневно готвење.
Сепак, постои една важна работа: маслиновото масло е калорично, исто како и другите масла.
Затоа умереноста останува важна.
А што е со маргаринот?
Тука приказната станува поинтересна.
Со децении маргаринот имаше лоша репутација, особено поради старите производни процеси во кои се користеа делумно хидрогенизирани масла, извор на штетни индустриски трансмасти.
Но современите маргарини можат значително да се разликуваат од производите што некогаш се продавале.
Некои меки растителни намази содржат претежно незаситени масти и релативно малку заситени масти.
Други, пак, можат да содржат поголеми количества заситени масти, зависно од употребените масла.
Затоа не е доволно на амбалажата да пишува „растителен производ“.
Многу е поважно да се провери неговиот состав.
Што покажуваат истражувањата?
Една голема анализа, објавена во 2025 година во научното списание JAMA Internal Medicine, користела податоци од околу 221.000 испитаници следени низ повеќедецениски истражувања.
Резултатите покажале поврзаност меѓу повисокиот внес на растителни масла и помал ризик од смртност, додека повисокиот внес на путер бил поврзан со поголем ризик.
Важно е да се нагласи дека станува збор за набљудувачко истражување. Тоа открива поврзаности, но само по себе не докажува дека одредена намирница е директната причина за забележаните исходи.
Сепак, резултатите се во согласност со препораките на Светската здравствена организација и Американското здружение за срце.
СЗО препорачува заситените масти да обезбедуваат најмногу 10 проценти од вкупниот дневен енергетски внес, а индустриските трансмасти да се избегнуваат.
Како да направиме подобар избор во продавница?
Кога купувате путер, маргарин или растителен намаз, погледнете ја декларацијата.
Посебно внимание заслужуваат:
- Количеството заситени масти на 100 грама производ.
- Присуството на делумно хидрогенизирани масла и трансмасти.
- Видот на растителните масла.
- Количеството сол и вкупната енергетска вредност.
Мек растителен намаз богат со незаситени масти може да биде подобар избор за секојдневна употреба од путерот.
За готвење и подготовка на салати, маслиновото и другите растителни масла богати со незаситени масти се практични опции.
Значи, кој е победникот?
Ако зборуваме за секојдневното здравје на срцето, маслиновото масло и другите растителни масла богати со незаситени масти имаат предност.
Путерот може повремено да остане дел од исхраната, а маргаринот треба да се избира според неговиот состав, наместо според старите предрасуди.
На крај, многу поважно од една намирница е како изгледа нашата целокупна исхрана.
Повеќе зеленчук, овошје, мешунки, јаткасти плодови, интегрални житарки и соодветни извори на масти се дел од препораките за здраво срце.
Затоа, следниот пат кога ќе посегнете по путерот или маргаринот, погледнете ја декларацијата. Малите секојдневни избори, кога се повторуваат со години, можат да бидат важни за здравјето.
About The Author
