Розова, штикли и перики: 6 работи што денес ги нарекуваме „женски“, а некогаш биле симбол на машка моќ
Розова боја. Високи потпетици. Долги чорапи. Перики. Пудра. Украсени чантички и паричници.
Денес голем дел од овие работи автоматски ги поврзуваме со женската гардероба.
Но ако се вратиме неколку века наназад, сликата е сосема поинаква.
Некои од најмоќните мажи во Европа носеле розова свила, високи потпетици, огромни перики, чорапи до колена и богато украсена облека – и никој не ја доведувал во прашање нивната машкост.
Напротив.
Во одредени периоди токму таквиот изглед бил знак дека пред вас стои човек со пари, статус и моќ.
И можеби тоа е најинтересната лекција што ни ја остава историјата на модата: она што општеството го нарекува „машко“ и „женско“ не е толку непроменливо колку што мислиме.
1. Розовата некогаш била боја на богатите мажи
„Розово е за девојчиња“ е релативно модерна идеја.
Victoria & Albert Museum наведува дека во Европа во 18 век мажите слободно носеле розова, а бојата се поврзувала со богатство и моќ, а не со полот.
Причината била и практична: пред појавата на синтетичките бои, интензивно обоените ткаенини биле скапи. Ако сте можеле да си дозволите костум од розова или црвена свила, тоа испраќало прилично јасна порака за вашиот статус. (Victoria and Albert Museum)
Дури многу подоцна розовата почнала силно да се кодира како „женска“ боја. (Springer)
Значи маж во розово во 1750 година?
Не провокација.
Луксуз.
2. Штиклите? Прво биле машка работа
Ова е можеби најдобриот пример.
Високата потпетица има корени поврзани и со персиските коњаници, каде што петицата им помагала на јавачите подобро да ја држат ногата во стременот.
Кога стилот стигнал во Европа, европската аристократија го претворила во мода.
Во 17 век високите потпетици станале знак на благороднички статус, а еден од нивните најпознати обожаватели бил Луј XIV.
Особено престижни биле црвените потпетици. Metropolitan Museum има зачувани машки дворски обувки од 18 век со токму такви детали. (The Metropolitan Museum of Art)
Со други зборови:
Некогаш мажот на потпетици не изгледал „помалку машки“.
Изгледал како човек кој веројатно има дворец.
3. Долгите чорапи биле дел од машката сексапилност
И чорапите имаат интересна приказна.
MoMA потсетува дека долгите чорапи првично биле важен дел од машката гардероба.
Машките панталони во минатото често завршувале кај коленото, па нозете биле целосно видливи. Добро обликуваните нозе во чорапи всушност се сметале за дел од машкиот изглед и физичката привлечност. (The Museum of Modern Art)
Дури во 19 век, кога машката гардероба станала позатворена и панталоните подолги, чорапите постепено почнале повеќе да се асоцираат со женската мода.
Повторно – предметот не се променил.
Се променило значењето што општеството му го дало.
4. Периката била задолжителна за господинот со статус
Ако денес огромна напудрена перика ни изгледа театрално, во Европа од 17 и 18 век таа била сериозна работа.
Metropolitan Museum дури поседува специјални историски ормари за перики и објаснува дека периката била суштински дел од формалната машка облека кај богатите господа.
Средувањето на периката било дел од утринскиот ритуал на еден маж од високото општество. (The Metropolitan Museum of Art)
Кога американскиот дипломат Џон Адамс пристигнал во Париз во 1782 година, забележал дека меѓу првите работи што еден господин морал да ги најде биле – кројач, изработувач на перики и чевлар. (The Metropolitan Museum of Art)
Не баш денешната дефиниција за „машка едноставност“.
5. Пудра, козметика, свила и чипка не биле резервирани за жените
Машкиот дворски изглед можел да биде спектакуларен.
Свила.
Кадифе.
Вез.
Чипка.
Силни бои.
Декоративни копчиња.
Напудрена коса.
V&A во својата изложба за историјата на машката мода токму таквата гардероба ја опишува како начин на кој елитните мажи демонстрирале богатство, индивидуалност и статус. Во историскиот материјал се појавуваат и машки производи за дотерување и шминка. (Victoria and Albert Museum)
Познатите „macaroni“ мажи во Лондон од 18 век оделе уште подалеку – огромни фризури, светли бои и екстравагантна облека.
И да, и тогаш имало луѓе кои биле ужаснати дека таквата мода ги нарушува традиционалните претстави за машкоста. (The Metropolitan Museum of Art)
Звучи изненадувачки современо, нели?
6. А торбичките?
Тука историјата е малку покомплицирана.
Не можеме едноставно да кажеме дека мажите од 1700 година шетале со денешна designer handbag под рака.
Но различни ќесички, паричници, футроли и начини за носење лични предмети постоеле и во машката облека.
Fashion Institute of Technology покажува дека историјата на џебовите и чантите воопшто не е едноставно поделена на „машко“ и „женско“. Во 18 век машките палта и елеци имале вградени и често богато украсени џебови, а зачувани се и мали текстилни предмети и паричници поврзани со машката облека. (Fashion Institute of Technology)
Формата се менувала.
Потребата да носиме нешто со себе – не баш.
Па кој одлучил што е „машко“?
Модата.
Општеството.
Економијата.
Политиката.
И времето.
Во еден век розовата може да означува машка моќ, а во друг да се продава речиси исклучиво на девојчиња.
Штиклата може да почне како практичен детал за јавач, да стане симбол на аристократски маж, а неколку века подоцна да биде еден од најсилните симболи на женственоста.
Тоа е причината поради која реченицата:
„Мажите не носат такво нешто“
историски е прилично ризична.
Прашањето секогаш е:
Кои мажи? И во кој век?
Машкоста никогаш не живеела во парчето облека
И тука доаѓаме до најинтересниот дел.
Никој не предлага модерниот маж утре да излезе во свилен костум од 1750 година, напудрена перика и црвени потпетици.
Поентата е друга.
Ако историјата нешто ни покажува, тоа е дека гардеробата постојано го менува своето значење.
Она што денес некого го прави „премногу женствен“, вчера можело да биде симбол на највисока машка власт.
Затоа можеби самодовербата никогаш не била во розовата кошула, црниот костум, чевелот, часовникот или торбата.
Таа е во човекот што ги носи.
И вистински добриот стил започнува токму таму – кога не ви е потребна гардеробата за да докажете кој сте.
About The Author
